ABD ve Terör devleti İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonun ardından ilk kez yüz yüze görüşecek olan Donald Trump ve Benjamin Netanyahu’nun buluşması, perde arkasındaki derin çatlakları gözler önüne seriyor. Trump’ın diplomatik bir çıkış yolu arayışına karşılık Netanyahu’nun askeri baskıyı artırma çabası ve Türkiye’nin ABD’den alacağı F-35 savaş uçakları iki müttefik arasındaki makasın giderek açıldığını gösteriyor.
DERİN ÇATLAKLAR VE “DÜNYA GÜVENDE” MASALI
İki liderin son dönemdeki ilişkileri, özellikle İran’a yönelik askeri stratejiler konusunda ciddi bir sınavdan geçiyor. Beyaz Saray bürokrasisi her ne kadar ittifakın sarsılmaz olduğunu savunsa da, sahadaki gerçekler çok daha farklı bir tabloya işaret ediyor.
En son Şubat ayında bir araya gelen Trump ve Netanyahu, İran’a karşı ortak bir askeri harekatın temellerini atmışlardı. CNN International’da yer alan bir analize göre, üst düzey bir ABD yönetim yetkilisi, Trump’ın Netanyahu ile “güçlü bir ilişkisi” olduğunu ve İsrail’in Amerikan başkanından daha büyük bir dostu olmadığını söyledi.Yetkili CNN’e verdiği demeçte, “ABD ve İsrail’in İran rejiminin nükleer silah geliştirme yeteneğini engellemek için attığı cesur adımlar sayesinde Amerikalılar ve dünyanın dört bir yanındaki müttefiklerimiz zaten daha güvende” şeklinde konuştu. Bu ifadelere rağmen Trump savaşta çıkış yolu ararken Netanyahu baskıyı arttırmanın derdine düştü. Netanyahu, Washington ziyaretinde Trump’ı ikna etmek için yeni kozlar sunmaya hazırlanıyor. Ancak kundaklı bebeklerin katili Netanyahu, ABD’nin seçim öncesi yeni bir çatışma sarmalına girmek istemediğinin de farkında.
İsrailli bir kaynağa göre Netanyahu, Trump’a İran’ın nükleer ve askeri yeniden yapılanmasının durumu hakkında yeni istihbarat sunmayı planlıyor; ancak kaynak, İsrail’in “Trump’ın, en azından Kasım ayındaki Amerikan seçimlerinden önce, tam bir savaşa yeniden başlamaya pek ilgi duymadığını” değerlendirdiğini söyledi.
VANCE TEL-AVİV’E AYAR VERDİ
Washington yönetiminin üst düzey isimleri, İsrail hükümetinin diplomatik süreçleri baltalayan adımlarından duydukları rahatsızlığı gizlemiyor. Özellikle ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in açıklamaları, iki ülke arasındaki diplomatik krizin boyutunu ortaya koyuyor.
Vance ise Netanyahu’nun kabine üyelerini İran müzakerelerini sabote etmek ve Amerikan kamuoyunu anlaşmaya karşı etkilemek için çalışmakla suçlayarak, İsrail’in “geriye kalan tek güçlü müttefikini” yabancılaştırdığı konusunda uyardı.
LÜBNAN VE GERİ ÇEKİLME BASKISI
Liderler arasındaki en büyük sürtüşme noktalarından birini de Lübnan ve Hizbullah ile olan mücadele oluşturuyor. Trump’ın, İsrail’in askeri operasyonlarına yönelik sert eleştirileri ikili görüşmelere damga vuruyor.
ABD merkezli Axios’un haberine göre, Haziran başlarında yaptığı bir telefon görüşmesinde Trump, Netanyahu’ya, “Artık herkes senden nefret ediyor… herkes bu yüzden İsrail’den nefret ediyor”ifadelerini kullandı.
Katil İsrail, bir ay önce Lübnan ile üçlü bir anlaşmaya vardı ancak Hizbullah’ın silahsızlandırılması olmadan güney Lübnan’dan tamamen çekilmeyi reddediyor. Toplantı hakkında bilgi sahibi bir İsrail kaynağına göre, Netanyahu Pazar günü güvenlik kabinesine, Trump yönetiminin İsrail güçlerini Lübnan’ın yanı sıra Gazze ve Suriye’deki mevzilerinden de geri çekmek istediğini söyledi.
CNN International’a konuşan bir kaynak, Netanyahu’nun bu fikre karşı çıkmayı planladığını açıkladı.
TÜRKİYE’YE F-35 SATIŞI VE NETANYAHU’YA AYAR
Zirvenin en kritik başlıklarından biri de Türkiye’ye yönelik askeri satışlar ve Suudi Arabistan ile yapılması planlanan nükleer işbirliği. Trump’ın Türkiye konusundaki net tavrı, İsrail kanadında ciddi bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Trump’ın Türkiye’ye gelişmiş F-35 hayalet savaş uçakları satma potansiyel planları ve ABD-Suudi Arabistan sivil nükleer anlaşması. İsrailli yetkililer, ilkinin ülkenin niteliksel askeri üstünlüğünü kaybedeceği, ikincisinin ise bölgesel bir nükleer silahlanma yarışını tetikleyebileceğinden endişe duyuyor. Pazartesi günü Türkiye’ye olası savaş uçağı satışları ve Netanyahu’nun bu anlaşmaya karşı çıkmasıyla ilgili sorulan bir soruya Trump, satışlara “kimsenin” değil, kendisinin karar verdiğini söyleyerek,“Türkiye benim için harika bir müttefik oldu. Ne satmamız gerektiğini kimse bana söyleyemez. Türkiye çok önemli bir müttefik”ifadelerine yer verdi.
NETANYAHU’NUN WASHINGTON AJANDASI
İsrail Başbakanı, tüm bu anlaşmazlıklara rağmen ABD ziyareti öncesinde kararlı bir duruş sergilemeye çalışıyor. Pazartesi günü yola çıkmadan önce Netanyahu, “Gündemdeki tüm konuları, başta İran olmak üzere, görüşmeyi planlıyorum. Elbette amacımız güvenliğimizi sağlamak ve çevremizdeki barış çemberini genişletmektir” dedi. Netanyahu’nun bu ziyarette sadece askeri konuları değil, aynı zamanda uzun vadeli güvenlik garantilerini de masaya yatırması bekleniyor.
İsrailli kaynak, Netanyahu’nun Türkiye’ye yapılacak herhangi bir silah satışı veya Suudi Arabistan ile nükleer işbirliğinin İsrail’in askeri üstünlüğünü tehlikeye atmayacağına dair güvenceler isteyeceğini, ayrıca Obama döneminde imzalanan ve süresi dolmak üzere olan mutabakatın yerine geçecek yeni bir uzun vadeli ABD-İsrail savunma anlaşması konusunda da ilerleme kaydedilmesini talep edeceğini söyledi.
SEÇİM ÖNCESİ KOORDİNASYON ARAYIŞI
Netanyahu, Trump ile kuracağı doğrudan temasın, Amerikan yönetimindeki çatlak sesleri susturabileceğine ve kendisine iç politikada avantaj sağlayacağına inanıyor.
Kaynak, “Netanyahu savaştan uzaklaşıp başka konulara, örneğin Suudi Arabistan ile bir güvenlik anlaşmasına, belki de normalleşmeye geçmek ve seçimlerde kullanabileceği konularda Trump ile koordinasyon sağlamak istiyor” dedi. CNN’e konuşan kaynak, Netanyahu’nun Trump ile doğrudan temasın yönetim içindeki anlaşmazlıkları aşabileceğine inandığını söyledi.
